რა არის GIS?
გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემები (GIS) წარმოადგენენ დედამიწაზე არსებული ობიექტების და მასზე მიმდინარე მოვლენების გაანალიზების კომპიუტერული საშუალებას. GIS ტექნოლოგიები მონაცემთა ბაზებთან დაკავშირებულ ჩვეულებრივ ოპერაციებს, როგორებიცაა ძიება და სტატისტიკური ანალიზი, გეოგრაფიული რუკის ისეთ უნიკალური უპირატესობებთან აერთიანებენ, როგორიცაა, მაგალითად, ვიზულიზაცია და სხვა.
ეს შესაძლებლობები GIS-ს ყველა სხვა საინფორმაციო სისტემებისაგან განასხვავებს და კერძო და საჯარო ორგანიზაციების ფართო სპექტრისთვის სასარგებლოს ხდის. მისი გამოყენება შეიძლება მოვლენების ახსნისას, შედეგების პროგნოზირებისას და სტრატეგიების დაგეგმვისას.
კარტოგრაფია და გეოგრაფიული ანალიზი საიხლეს არ წარმოადგენენ, მაგრამ GIS ამ ამოცანებს უკეთესად და უფრო სწრაფად ახორციელებს, ვიდრე სხვა, მანუალური მეთოდები. სანამ GIშ შეიქმნებოდა, გეოგრაფიული ინფომაციის გადაწყვეტილებების მიღებაში და პრობლემების გადაწყვეტაში გამოსაყენებლად აუცილებელი უნარები შეზღუდული რაოდენობის ადამიანებს გააჩნდათ.
დღესდღეობით GIS მრავალმილიარდ დოლარიანი ინდუსტრიაა, რომელშიც მთელს მსოფლიოში ათასობით ადამიანი არის დასაქმებული. GIS ასწავლიან სკოლებში, კოლეჯებში და უნივერსიტეტებში. ყველა სფეროში პროფესიონალები სულ უფრო მეტად აცნონბიერებენ, რომ გეოგრაფიული მიდგომებით აზროვნება და მოქმედება უფრო ხელსაყრელია.
ვეძებთ ახალი ოფისის ცასადგმელ ადგილს, ბანანების გასაზრდელად საუკეთესო ნიადაგს, თუ სასწრაფო დახმარების მანქანის ოპტიმალურ მარშრუტს, აუცილებლად გვიწევს გეოგრაფიული კომპონენტის გათვალისწინება. GIS თქვენ რუკების შექმნის, ინფორმაციის ინტეგრირების, სხვადასხვა სცენარების ვიზუალიზაციის, კომპლექსური პრობლემების გადაჭრის, ახალი იდეების წარდგენის, და ეფექტური გადაწყვეტილებების მოძებნის ისეთ შესაძლებლობებს მოგცემთ, როგორიც მანამდე არასოდეს გქონიათ.
GIS-ს იყენებენ როგორც ინდივიდები, ასევე ორგანიზაციები, სკოლები, მთავრობები და საწარმოები, რომლებსაც პრობლემების გადაჭრის ინოვაციური გზების პოვნა სჭირდებათ.
GIS მუშაობის პრინციპი
GIS ინფორმაციას მსოფლიოს შესახებ თემატური ფენების კოლექცის სახით ინახავს და ამ ფენების ერთმანეთთან დაკავშირება გეოგრაფიის მეშვეობით არის შესაძლებელი. ამ მარტივმა, მაგრამ ძალიან მრავალფეორვანმა კონცეფციამ არაერთხელ დაამტკიცა, რომ შეუცვლელია მრავალი რეალური პრობლემის გადაჭრისას, იქნება ეს ავტომანქანების მოძრაობისთვის თვალყურის დევნება, თუ დაგეგმარების დეტალების სათანადოდ დაფიქსირება ან გლობალური ატმოსფერული ცირკულაციების მოდელირება.
გეოგრაფიული მონაცემები
ნებისმიერი გეოგრაფიული ინფორმაცია შეიცავს კონკრეტულ გეოგრაფიულ მონაცემებს (მაგალითად, განედი და გრძედი ან კოორდინატთა სისტემა) ან უფრო ზოგად მითითებებს, როგორებიცაა მისამართი, საფოსტო ინდექსი, აღწერის რაიონის სახელი, ტყის ადგილმდებარეობა ან გზის დასახელება. ავტომატური პროცესი, რომელსაც გეოკოდირება ეწოდება ზოგადი გეოგრაფიული მონაცემებიდან (მაგალითად მისამართი) კონკრეტული გეოგრაფიული მონაცემების (მრავალი ადგილისთვის) გამოყვანის შესაძლებლობას გვაძლევს. ეს გვაძლევს საშუალებას დავადგინოთ ტყის ან საწარმოს ზუსტი, ან თუნდაც რაიმე მოვლენის (მაგალითად, მიწისძვრის) დედამიწის ზედაპირზე ზუსტი მდებარეობა, და შემდეგ გავაანალიზოთ ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაცია.
ვექტორული და რასტრული მოდელები
გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემები გეოგრაფიული მოდელების ორ ფუნდამენტალურად განსხვავებულ ტიპს იყენებნ. ესენია ‘ვექტორული’ და ‘რასტრული’ მოდელები.
ვექტორულ მოდელში ინფორმაცია წერტილების, ხაზების და პოლიგინების შესახებ ინახება X და Y კოორდინატების სახით ინახება. წერტილოვანი ობიექტის (მაგალითად, ჭაბურღილის) ადგილმდებარეობის განსაზღვრა ასეთი კოორდინატებსი ერთი წყვილის მეშვეობით არის შესაძლებელი. ხაზობრივი ობიექტების განსაზღვრა (მაგალითად, გზების და მდინარეების) განსაზღვრა წერტილოვანი კოორდინატების ნაკრების მეშვეობით არის შესაძლებელი. პოლიგონური ობიექტები, მაგალითად რეალიზაციის არეალები, შიძლება ასეთი კოორდინატების მარყუჟების მეშვეობით განისაზღვროს.
ვექტორული მოდელი განსაკუთრებით წარმატებულად გამოიყენება უცვლელი ობიექტების განსაზღვრისას. მაგრამ, ცვლადი ობიექტების (მაგალითად, ნიადაგის ტიპის, ან საავადმყოფოში მკურნალობის ფასების) განსაზღვრისას, მისი გამოყენება შეზღუდულია. ასეთი დროში ცვალებადი ობიექტების განსაზღვრისას რასტრული ოდელი გამოიყენება. რასტრული გამოსახულება ქსელური უჯრედების ნაკრებია და ძალიან ჰგავს დასკანირებულ რუკას ან ნახატს.
გეოგრაფიული მონაცემების შენახვის როგორც ვექტორულ, ასევე რასტრულ მოდელებს თავიანთი უპირატესობები და ნაკლოვანებები გააჩნიათ. თანამედრობე GIS-ები ორივე მოდელს წარმატებით იყენებენ.
|
